Jakość powietrza wewnętrznego staje się coraz ważniejszym elementem troski o zdrowie i komfort użytkowników pomieszczeń. Jednym z kluczowych parametrów charakteryzujących czystość powietrza są lotne związki organiczne, w skrócie LZO (z ang. TVOC – Total Volatile
Organic Compounds). Do powietrza dostają się m.in. z farb, tworzyw sztucznych, procesów gotowania, materiałów wykończeniowych oraz popularnych odświeżaczy powietrza.
W niniejszej analizie badano, jak stosowanie odświeżacza wpływa na poziom sumarycznych LZO (TVOC) w tym samym pomieszczeniu. Pomiary wykonano w dwóch cyklach:
- z odświeżaczem powietrza,
- bez odświeżacza, po jego całkowitym usunięciu z pomieszczenia.
Dodatkowo wykonano krótkie doświadczenie polegające na dwukrotnym rozpyleniu lakieru do włosów, aby porównać jego wpływ na LZO z odświeżaczem.
Metodologia pomiarów
- pomiary wykonano tym samym miernikiem GRAY WOLF DSII-8
- badano dokładnie to samo pomieszczenie, w podobnych warunkach czasu i użytkowania,
- scenariusz 1: odświeżacz pracował impulsowo co około 40 minut,
- scenariusz 2: odświeżacz został usunięty
Wyniki pomiarów
1. Pomiary z odświeżaczem powietrza
Na pierwszym wykresie (13–14 października) obserwujemy:
- powtarzalne piki LZO (TVOC), regularnie co ok. 40 minut,
- wartości szczytowe dochodzące nawet do 500–550 ppb,
- wartości minimalne po opadaniu emisji: ok. 180–220 ppb,
- charakterystyczny cykliczny przebieg, typowy dla wyrzutu aerozolu odświeżacza we wcześniej ustawionych odstępach czasu.
Interpretacja:
- powtarzalne piki LZO (TVOC), regularnie co ok. 40 minut,
- wartości szczytowe dochodzące nawet do 500–550 ppb,
- wartości minimalne po opadaniu emisji: ok. 180–220 ppb,
- charakterystyczny cykliczny przebieg, typowy dla wyrzutu aerozolu odświeżacza we wcześniej ustawionych odstępach czasu.
Czas pomiędzy impulsami
Czas impulsu
Analiza wykresu pokazuje, że pojedynczy impuls (pik) związany z działaniem odświeżacza trwa przeciętnie około 5 minut — jest to czas od nagłego wzrostu stężenia LZO (TVOC) do momentu, w którym wartości wracają do poziomu tła. Taki krótki, lecz powtarzalny impuls wskazuje na cykliczny, automatyczny wyrzut aerozolu. Czas od początku jednego impulsu do początku kolejnego wynosił 40 minut.
2. Pomiary bez odświeżacza powietrza
Na drugim wykresie (16 października) widać:
- stabilny, prawie płaski przebieg,
- niewielkie wahania w zakresie 180–230 ppb,
- brak jakichkolwiek gwałtownych wzrostów,
- powolny, naturalny spadek LZO (TVOC), typowy dla normalnej pracy czujnika w statycznym pomieszczeniu.
Interpretacja:
- Po usunięciu odświeżacza powietrze wykazuje stabilną i znacznie niższą emisję LZO (TVOC), bez ostrych skoków.
- Naturalne fluktuacje wynikają jedynie z obecności ludzi lub warunków środowiskowych, a nie z jednorazowych emisji chemicznych.
Porównanie scenariuszy
Najbardziej widoczną różnicą są powtarzalne piki LZO (TVOC) w obecności odświeżacza. Odświeżacz działa jak źródło okresowej emisji dużych ilości lotnych związków organicznych, co jest w pełni zgodne z tym, że większość komercyjnych odświeżaczy zawiera substancje takie jak:
- limonen,
- benzyl acetat,
- aldehydy,
- różne formy perfum i rozpuszczalników.
Są to związki silnie aromatyczne, ale jednocześnie podnoszące poziom LZO (TVOC).
Analiza emisji podczas użycia lakieru do włosów
W trakcie dodatkowych pomiarów zarejestrowano dwa bardzo wyraźne piki LZO (TVOC), odpowiadające momentom rozpylenia lakieru do włosów w powietrzu. Wartości chwilowe sięgały nawet kilkudziesięciu tysięcy ppb, co znacząco przewyższa poziomy obserwowane zarówno przy pracy odświeżacza, jak i przy braku źródeł emisji.
Impulsy lakieru charakteryzuje się krótkotrwałym, ale ekstremalnie wysokim stężeniem LZO (TVOC), po którym następuje kilkunastominutowy spadek do poziomów wyjściowych. Średni czas pojedynczego impulsu (od momentu wzrostu do powrotu do stanu bazowego) można oszacować na około 10–15 minut.
Ze względu na bardzo wysoką zawartość lotnych związków organicznych w lakierach do włosów zaleca się intensywne wietrzenie pomieszczenia po każdym użyciu, najlepiej przez kilka minut przy bezpiecznym otwarciu okna (ważne szczególnie w przypadku obecności
dzieci).
Znaczenie zdrowotne Lotnych Związków Organicznych
Produkty chemii gospodarstwa domowego i kosmetycznej oparte na lotnych związkach organicznych stanowią jedną z głównych grup źródeł emisji LZO (TVOC) w pomieszczeniach. Do tej kategorii należą m.in. odświeżacze powietrza, lakiery do włosów, dezodoranty, środki czyszczące w sprayu oraz różnego rodzaju środki zapachowe i kosmetyczne w aerozolu.
Wspólną cechą tych produktów jest to, że podczas aplikacji rozpylają w powietrze mieszaninę gazów nośnych i lotnych związków organicznych. Powoduje to szybki, gwałtowny wzrost stężenia LZO (TVOC), który trwa zwykle kilka minut, zanim wartości wrócą do wcześniejszego poziomu z przed rozpylenia.
Przykładowa klasyfikacja jakości powietrza:
- <200 ppb – bardzo dobra jakość,
- 200–300 ppb – akceptowalna,
- >500 ppb – wysoka emisja, możliwy dyskomfort,
- >1000 ppb – niezalecane do przebywania dłużej.
W wariancie z odświeżaczem powietrza na wykresie widocznych jest wiele momentów, w których stężenie LZO (TVOC) przekracza poziomy uznawane za komfortowe, a nawet bezpieczne do regularnego użytkowania pomieszczenia.
Warto wiedzieć, że krótkotrwałe narażenie na wysokie stężenia LZO może powodować:
- bóle głowy,
- podrażnienie oczu, nosa i gardła,
- uczucie duszności lub „ciężkiego powietrza”,
- zmęczenie, senność, spadek koncentracji,
- podrażnienie skóry (przy dłuższej ekspozycji).
W przypadku częstego lub regularnego kontaktu LZO mogą dodatkowo przyczyniać się do:
- zaostrzenia alergii i astmy,
- zwiększonej wrażliwości układu oddechowego,
- gorszej jakości snu i ogólnego samopoczucia.
Oznacza to, że choć odświeżacze czy lakiery nie są „groźną chemią”, to stale podnoszą poziom zanieczyszczeń w powietrzu, co może wpływać na komfort oddychania i zdrowie domowników — zwłaszcza dzieci i osób z alergiami.
Jak ograniczyć narażenie, bez rezygnacji z produktów?
- wietrzyć pomieszczenie po użyciu lakierów / aerozoli,
- nie stosować kilku źródeł zapachowych jednocześnie,
- ustawić odświeżacz na tryb rzadkiego rozpylania,
- wybierać produkty bezzapachowe lub o niskiej zawartości LZO,
- nie używać aerozoli przy dzieciach lub osobach z astmą.
Zadbaj o jakość powietrza w swoim domu – z pomocą TERMOCENT
Jeśli chcesz upewnić się, że jakość powietrza w Twoim domu, biurze lub miejscu pracy jest bezpieczna dla Ciebie i Twojej rodziny, warto wykonać profesjonalny pomiar LZO (TVOC), pyłów PM oraz innych parametrów środowiskowych.
Firma TERMOCENT oferuje kompleksowe usługi pomiarów jakości powietrza oraz doradztwo w zakresie poprawy warunków w pomieszczeniach.
Dzięki nowoczesnym technologiom i doświadczeniu specjalistów TERMOCENT możesz dokładnie określić, co wpływa na jakość powietrza w Twoim otoczeniu — i skutecznie to poprawić.
Zadzwoń +48 530 105 398 lub napisz na kontakt@termocent.com
Oddziały TERMOCENT:
Warszawa | Wrocław | Kraków | Gdańsk | Łódź | Katowice | Lublin | Poznań | Toruń | Szczecin
