W przypadku części inwestycji realizowanych z udziałem środków publicznych, funduszy europejskich lub objętych dodatkowymi wymaganiami środowiskowymi coraz większe znaczenie ma zasada DNSH – Do No Significant Harm, czyli „nie czyń poważnych szkód”.
Dla inwestora oznacza to konieczność wykazania, że realizowane przedsięwzięcie nie powoduje istotnych szkód dla celów środowiskowych określonych w przepisach Unii Europejskiej. W praktyce wymagania związane z DNSH mogą przekładać się również na konieczność przedstawienia dokumentów potwierdzających jakość energetyczną i wykonawczą budynku.
Wśród takich dokumentów szczególne znaczenie mogą mieć raport z badania termowizyjnego oraz raport z badania szczelności powietrznej budynku – test drzwiami nawiewnymi z ang. Blower Door Test.
Budynki powyżej 5000 m² – co wskazuje poradnik BGK?
Na znaczenie badań szczelności powietrznej oraz integralności cieplnej zwraca uwagę „Poradnik DNSH dla inwestorów” opracowany przez Bank Gospodarstwa Krajowego.
W części dotyczącej budowy nowych budynków wskazano dodatkowe wymagania dla obiektów o powierzchni przekraczającej 5000 m², w sytuacji, gdy konieczne jest potwierdzenie, że inwestycja wnosi istotny wkład w łagodzenie zmian klimatu.
Warto przytoczyć bezpośredni zapis poradnika:
W przypadku budynków, których powierzchnia przekracza 5000 m² nakładane są dodatkowe wymagania w przypadku, gdy konieczne jest potwierdzenie, że inwestycja ta ma istotny wkład w łagodzenie zmian klimatu:
W przypadku budynków o powierzchni przekraczającej 5 000 m², po ukończeniu, budynek wzniesiony w ramach robót budowlanych poddawany jest badaniom szczelności powietrznej i integralności cieplnej, a inwestorów i klientów informuje się o wszystkich odchyleniach od poziomów określonych w charakterystyce na etapie projektu lub wadach przegród zewnętrznych. Alternatywnie w przypadku, gdy podczas procesu budowy wprowadzono solidne i identyfikowalne procedury kontroli jakości jest to możliwe jako alternatywa w stosunku do badania integralności cieplnej.
Poradnik wskazuje również, w jaki sposób należy udokumentować wykonanie tych badań. Potwierdzeniem szczelności powietrznej budynku jest raport z badania szczelności, natomiast potwierdzeniem integralności cieplnej – raport z badania termowizyjnego.
W odniesieniu do termowizji BGK wskazuje ponadto, że kompleksowa ekspertyza powinna obejmować:
- analizę dokumentacji technicznej budynku,
- wykonanie badania termowizyjnego,
- zarejestrowanie miejsc występowania wad termicznych,
- opis i analizę wykonanych zdjęć,
- sporządzenie raportu oraz przedstawienie wniosków.
Co istotne, w zestawieniu dokumentacji przewidzianej na etapie oddania budynku do użytkowania dla nowych budynków o powierzchni powyżej 5000 m² wskazano m.in.:
- raport z badania szczelności powietrznej,
- raport z badania termowizyjnego.
Z punktu widzenia inwestora oznacza to, że w projektach objętych tymi wymaganiami termowizja i Blower Door Test nie są jedynie dodatkowymi badaniami technicznymi. Mogą stanowić istotny element dokumentacji potwierdzającej jakość wykonania obiektu i zgodność z wymaganiami przyjętymi dla danej inwestycji.
Badania pozwalają jednocześnie zweryfikować rzeczywisty stan gotowego budynku i wskazać odchylenia od parametrów zakładanych na etapie projektowym lub wady obudowy budynku, które powinny zostać zidentyfikowane przed zakończeniem procesu odbiorowego.
Ważne: wskazane w poradniku oznaczenia norm odnoszą się do stanu prawnego i normalizacyjnego z okresu jego opracowania. Przy wykonywaniu aktualnych badań należy odnosić się do wymagań konkretnego projektu oraz aktualnie właściwych norm.
Czy każdy budynek powyżej 5000 m² musi mieć wykonane oba badania?
Nie należy interpretować progu 5000 m² jako uniwersalnego obowiązku dotyczącego automatycznie każdego nowego budynku w Polsce. W warunkach technicznych i prawie budowlanym zaleca się jednak przeprowadzenie badań dla każdej inwestycji.
Wskazanie zawarte w poradniku BGK dotyczy określonego kontekstu inwestycji i wymagań związanych z potwierdzaniem jej zgodności z kryteriami środowiskowymi.
Dlatego przed realizacją badań należy każdorazowo sprawdzić:
- dokumentację konkretnego programu finansowania,
- wymagania dotyczące DNSH,
- zapisy umowy o dofinansowanie,
- warunki odbioru inwestycji,
- wymagania instytucji finansującej,
- wymagania systemu certyfikacji, jeżeli inwestycja jest nim objęta.
Dla inwestora oznacza to, że temat badań termowizyjnych i szczelności warto przeanalizować już na etapie przygotowywania harmonogramu odbiorowego, a nie dopiero po zakończeniu wszystkich prac.
Dlaczego badania przy odbiorze mają tak duże znaczenie?
Dokumentacja projektowa określa, jakie parametry powinien osiągać budynek. Dopiero badania wykonane na gotowym obiekcie pozwalają zweryfikować, czy założenia te zostały prawidłowo zrealizowane.
W przypadku dużych obiektów nawet lokalne błędy wykonawcze mogą wpływać na końcowy efekt energetyczny całego budynku.
Dotyczy to między innymi:
- nieciągłości warstw izolacyjnych,
- nieprawidłowo wykonanych połączeń przegród,
- nieszczelności wokół stolarki,
- niedokładnie uszczelnionych przepustów instalacyjnych,
- miejsc o zwiększonych stratach ciepła,
- lokalnych wad wykonawczych w obudowie budynku.
Część takich problemów pozostaje niewidoczna podczas standardowych oględzin.
Z tego względu raport z badania termowizyjnego oraz raport z badania szczelności mogą stanowić istotne potwierdzenie rzeczywistej jakości wykonania obiektu.
Termowizja i testy drzwiami nawiewnymi (BDT) jako uzupełniające się badania
Największą wartość diagnostyczną daje często połączenie obu metod.
Test szczelności powietrznej drzwiami nawiewnymi (Blower Door Test) pozwala zweryfikować szczelność powietrzną obudowy budynku, natomiast badanie termowizyjne pozwala wskazać obszary, w których występują anomalie cieplne lub miejsca wymagające dokładniejszej kontroli.
Przy odpowiednich warunkach pomiarowych termowizja wykonywana podczas próby ciśnieniowej może dodatkowo ułatwić lokalizację niektórych nieszczelności.
W efekcie inwestor otrzymuje nie tylko informację czy budynek osiągnął wymagany poziom szczelności, ale również materiał ułatwiający lokalizację potencjalnych wad wykonawczych.
Ma to szczególne znaczenie przed odbiorem inwestycji, kiedy istnieje jeszcze możliwość wprowadzenia poprawek przed rozpoczęciem właściwej eksploatacji obiektu.
Raport jako element dokumentacji inwestycji
W przypadku badań wykonywanych na potrzeby DNSH, odbiorów, programów dofinansowania lub certyfikacji kluczowe znaczenie ma odpowiednie udokumentowanie wyników.
Raport powinien być przygotowany w sposób umożliwiający jednoznaczne określenie zakresu badania, warunków jego wykonania, zastosowanej metodyki oraz uzyskanych wyników.
W zależności od zakresu zlecenia dokumentacja może obejmować między innymi:
- identyfikację badanego obiektu,
- zakres wykonanych pomiarów,
- warunki panujące podczas badania,
- wyniki badania szczelności,
- dokumentację termowizyjną,
- wskazanie wykrytych nieprawidłowości,
- lokalizację miejsc wymagających poprawy,
- wnioski i zalecenia dotyczące dalszych działań.
Dobrze przygotowany raport może pełnić jednocześnie funkcję dokumentacyjną oraz praktyczne narzędzie dla inwestora, generalnego wykonawcy i ekip odpowiedzialnych za usunięcie usterek.
DNSH a inwestycje dofinansowane
Zasada DNSH jest istotnym elementem wielu przedsięwzięć realizowanych z udziałem środków europejskich i innych mechanizmów finansowania związanych z celami środowiskowymi.
W zależności od programu inwestor może być zobowiązany do przedstawienia dokumentów potwierdzających spełnienie konkretnych kryteriów technicznych.
Może dotyczyć to również projektów realizowanych w ramach programów obsługiwanych przez instytucje takie jak NCBR, BGK lub inne podmioty wdrażające środki publiczne i europejskie.
Nie oznacza to jednak, że każda inwestycja finansowana z danego źródła będzie podlegała dokładnie takim samym wymaganiom.
Zakres dokumentacji należy każdorazowo weryfikować na podstawie zasad konkretnego naboru, umowy o dofinansowanie oraz dokumentacji projektowej.
Dlatego wykonanie badań warto zaplanować z odpowiednim wyprzedzeniem.
Pozwala to:
- dobrać właściwy termin pomiarów,
- zapewnić odpowiednie warunki do wykonania termowizji,
- właściwie przygotować obiekt do badania szczelności,
- pozostawić czas na usunięcie wykrytych wad,
- w razie potrzeby przeprowadzić badanie ponowne,
- przygotować kompletną dokumentację przed końcowym rozliczeniem inwestycji.
DNSH a BREEAM
Badania termowizyjne i badania szczelności występują również w projektach podlegających certyfikacji BREEAM.
Ich znaczenie wynika z potrzeby potwierdzenia rzeczywistej jakości wykonania obudowy budynku, w szczególności ciągłości izolacji, ograniczenia niepożądanych mostków cieplnych oraz niekontrolowanych dróg przepływu powietrza.
Zakres wymaganej dokumentacji zależy od stosowanego schematu BREEAM, jego wersji, przyjętych kryteriów oraz ustaleń z asesorem. Nie należy więc automatycznie zakładać, że każda inwestycja BREEAM wymaga identycznego zestawu badań.
Warto jednak uwzględnić termowizję oraz badanie szczelności już na etapie planowania odbiorów, ponieważ ich wykonanie może być potrzebne do potwierdzenia wybranych wymagań certyfikacyjnych.
Badania nie tylko „do dokumentów”
Wymagania formalne są ważne, ale sprowadzanie budynku kamerą termowizyjną i BDT wyłącznie do dokumentacji byłoby dużym uproszczeniem.
Dla inwestora znacznie ważniejsze jest to, że badania mogą ujawnić problemy, które po oddaniu obiektu do użytkowania mogłyby prowadzić do:
- zwiększonych kosztów ogrzewania lub chłodzenia,
- pogorszenia komfortu użytkowników,
- nieprawidłowej pracy systemów HVAC,
- lokalnych wychłodzeń przegród tj. mostków cieplnych/termicznych powodujących kondensację pary wodnej i tworzenie się grzybów i pleśni,
- problemów związanych z nieszczelnością obudowy np. zabrudzenia wokół nieszczelności, kondensacja lub resublimacja pary itp.
- konieczności wykonywania kosztownych napraw w użytkowanym już budynku.
Wykrycie problemu na etapie odbiorowym daje możliwość jego usunięcia wtedy, gdy dostęp do elementów budynku jest jeszcze stosunkowo łatwy, a za wykonanie prac odpowiadają wykonawcy realizujący inwestycję.
Kiedy zaplanować badania?
Jeżeli badanie termowizyjne oraz pomiary szczelności powietrznej mają być wykorzystywane jako element dokumentacji związanej z DNSH, dofinansowaniem, odbiorem inwestycji lub certyfikacją BREEAM, nie warto odkładać ich planowania na sam koniec budowy.
Termin powinien uwzględniać zarówno stan zaawansowania obiektu, jak i warunki niezbędne do uzyskania wiarygodnych wyników.
Odpowiednie zaplanowanie badań pozwala również pozostawić rezerwę czasową na:
- analizę wyników,
- wskazanie miejsc wymagających napraw,
- wykonanie poprawek,
- ponowną kontrolę po usunięciu wad,
- przygotowanie raportów do dokumentacji inwestycji.
Dzięki temu badanie staje się częścią procesu kontroli jakości, a nie działaniem wykonywanym wyłącznie w celu uzyskania brakującego załącznika.
TERMOCENT – termowizja i testy drzwiami nawiewnymi na potrzeby DNSH, odbiorów i certyfikacji
TERMOCENT wykonuje badania termowizyjne oraz badania szczelności powietrznej budynków wraz z przygotowaniem dokumentacji pomiarowej.
Badania mogą być realizowane między innymi:
- na potrzeby odbiorów nowych budynków,
- w ramach dokumentacji wymaganej dla wybranych inwestycji objętych zasadą DNSH,
- w projektach finansowanych ze środków publicznych lub europejskich,
- na potrzeby projektów wymagających potwierdzenia parametrów energetycznych,
- przy realizacji wymagań wybranych systemów certyfikacji, w tym BREEAM,
- w ramach kontroli jakości wykonania obudowy budynku,
- przed zakończeniem i rozliczeniem inwestycji.
Każdy projekt analizujemy indywidualnie, ponieważ zakres wymaganych badań i dokumentacji zależy od konkretnego programu, wymagań inwestora i celu, dla którego wykonywane są pomiary.
Jeżeli inwestycja wymaga raportu z badania termowizyjnego, badania szczelności drzwiami nawiewnymi (Blower Door Test) lub dokumentacji związanej z wymaganiami DNSH – warto uwzględnić pomiary odpowiednio wcześnie w harmonogramie odbiorowym.
Kontakt:
TERMOCENT
tel. 530 105 398
e-mail: biuro@termocent.pl
Projekt pokazuje, jakie parametry budynek powinien osiągnąć. Pomiary pozwalają sprawdzić, czy osiągnął je w rzeczywistości.
Źródła i materiały odniesienia:
- Bank Gospodarstwa Krajowego, „Poradnik DNSH dla inwestorów”.
- Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/852.
- Dokumentacja techniczna i wymagania właściwe dla konkretnego programu finansowania lub certyfikacji BREEAM.
